Spotkania ze świadkiem
Stowarzyszenie Romów w Polsce od 2004 roku organizuje spotkania z Romami – ofiarami represji nazistowskich w ramach Programu „Historia i Prawa Człowieka”, finansowanego przez niemiecką Fundację „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość”.
W spotkaniach bierze udział młodzież różnych narodowości. Z założenia mają one charakter integracyjny, skupiając w trakcie jednego spotkania m.in. młodzież romską, polską i niemiecką. Spotkania mają charakter edukacyjny – mają za zadanie przekazać prawdę o Holokauście romskim młodemu pokoleniu, wśród którego wiedza w tej dziedzinie jest znikoma. Wiedza ta ma posłużyć do wyrobienia wśród młodzieży przekonania o konieczności przestrzegania praw człowieka.
Poprzez organizację niniejszych spotkań, chcemy również zgromadzić i opracować rzetelne informacje uzyskane od ludzi, którzy przeżyli koszmar tamtych czasów tak, aby teraz i w przyszłości mogły one posłużyć jako przestroga dla kolejnych pokoleń. Chcemy także uczestniczyć w dziele zadośćuczynienia moralnego wobec żyjących jeszcze Romów, którzy w czasach nazistowskich byli prześladowani oraz upamiętnienia tych, którzy zostali zgładzeni.
Świadkowie Holokaustu
Nieliczni żyjący świadkowie historii są ostatnimi depozytariuszami pamięci o romskiej eksterminacji. Dzięki ich relacjom współczesne i przyszłe pokolenia mogą dowiedzieć się, co wydarzyło się ponad sześćdziesiąt lat temu w Europie. Ich życie jest świadectwem klęski rasistowskiej, zbrodniczej ideologii nazistowskiej. Ludzie ci są przykładem triumfu życia nad śmiercią, dobra nad złem, przyzwoitości nad niegodziwością. Dzięki takim ludziom jak Edward Paczkowski, jego sile, niezłomności, wielkiej wierze, wytrwałości powraca wiara w człowieka. Od najmłodszych lat - najpierw jako harcerz, następnie w strukturach Armii Krajowej - służył wiernie swojej polskiej ojczyźnie, która została napadnięta przez hitlerowskich agresorów. Za walkę, sprzeciw wobec zła i wielki heroizm zapłacił ogromną cenę: był torturowany, bity, przeżył obozowe piekło w KL Auschwitz-Birkenau, Buchenwaldzie i Bergen–Belsen. W KL Auschwitz–Birkenau widział, jak nazistowscy kaci mordują członków jego rodziny – rodziców, braci i siostry. Pomimo tej tragedii pozostał człowiekiem pełnym życzliwości i ciepła. Zachował optymizm i wiarę w ludzi, obca jest mu wszelka nienawiść. Od wielu lat, pomimo ciężkiej choroby, spotyka się z młodzieżą, aby dawać świadectwo prawdzie, przestrzegać przed skutkami nienawiści wobec innych, uczyć tolerancji, życzliwości i dialogu. Historia jego życia odzwierciedla losy narodu romskiego. Dzięki takim postawom życiowym Holokaust romski nie został zapomniany. Pamięć o nim będzie stale obecna w świadomości Romów.
