"Cyganie-Romowie. Zapomniane obrazy" wystawa fotografii Janusza Helfera
Wystawa „Cyganie – Romowie. Zapomniane obrazy” składa się z cyklu fotografii dokumentujących życie codzienne grup romskich w Polsce w latach pięćdziesiątych
i sześćdziesiątych XX wieku.
Fotografie tworzące ekspozycję są ostatnim uratowanym skrawkiem świata i wędrownego stylu życia Romów, który bezpowrotnie już minął. Pokazują zwyczajność romskiego życia, jego zharmonizowanie ze zmianami pór roku, życie zgodne z rytmem przyrody i w sposób oczywisty pogodzenie z tym rytmem. Ta oczywistość zmian pór roku i temperatury wyznaczała rytm romskiego funkcjonowania, pokazywała pewną harmonię życia zgodnego
z naturą.
Wielkim walorem fotografii są portrety – pojedyncze i zbiorowe. Widzimy twarze stare
i młode, nawet dziecinne, twarze pospolite, w złości i śmiechu, przyjazne, spokojne
i uwidaczniające napięcie, ale także pełne godności, nawet dostojeństwa.
Osiedlenie nie unicestwiło wędrowców, choć dramatycznie zmieniło ich życie, nie odcięło ich od korzeni własnej tradycji. Fotografie, jakie przedstawione są w tym albumie, nie były przez długi czas publikowane, choć wielu Romów znało je, sięgało do nich, by wspomnieć czas miniony, a przede wszystkim ludzi – krewnych, znajomych, z których wielu już nie żyje. Teraz zdecydowali, że czas pokazać je innym, także – nie – Romom .
Czy może to być oznaką zmiany sposobu podejścia do swej przeszłości i do kontaktów z otaczającymi Romów społecznościami? Można odnieść wrażenie, że generalizacja ludzi wychowanych już jako ludzie nie wędrujący, zarówno tych, którzy przeszli przez edukację szkolną, jak i dysponujących tylko tradycyjnym cygańskim przygotowaniem do radzenia sobie w życiu, zaczyna inaczej patrzeć na obrazki swojej przeszłości – przestają obawiać się odsłonięcia twarzy i swojej historii, chcą ją pokazać innym. Być może jest to świadectwo uporania się z wewnętrznymi rozterkami,
z pozostałościami wstrząsu, jakim dla wielu było wymuszone osiedlenie.
Twórcą zdjęć jest krakowski fotografik Janusz Helfer, który zafascynowany kulturą romską utrwalił fragmenty życia i obrazki tego coraz bardziej odchodzącego w niepamięć świata.
Organizator: Stowarzyszenie Romów w Pols
Kuratorka: Joanna Talewicz-Kwiatkowska
Sponsor : Miasto Stołeczne Warszawa
