Stanowisko Stowarzyszenia Romów w Polsce w sprawie Dezyderatu nr. 16 Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych
W imieniu Stowarzyszenia Romów w Polsce oraz społeczności romskiej w naszym kraju, której dobro i przyszłość są priorytetem naszej aktywności od początku istnienia Stowarzyszenia, chciałbym się odnieść do Dezyderatu nr 16 Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Dezyderat ten porusza kwestie tak istotne zarówno dla naszej społeczności, jak i całego społeczeństwa polskiego, którego częścią Romowie są od ponad sześciu wieków.
Cieszy mnie fakt, że decydenci zaczynają zwracać uwagę na poziom edukacji romskich dzieci, choć muszę zaznaczyć, że Stowarzyszenie od wielu lat zwracało uwagę na problem dyskryminacji dzieci romskich w szkołach i długo nasze apele zostawały bez odpowiedzi. Podzielam również słuszne oburzenie oraz zbulwersowanie stosowaniem haniebnych praktyk dyskryminacyjnych. Wciąż jednak pozostaje wiele pytań, wątpliwości, zastrzeżeń i sugestii co do strategii edukacyjnej dla dzieci pochodzenia romskiego oraz nadużyć, związanych z obecnością dzieci romskich w polskim systemie oświaty, które chciałbym poniżej krótko wymienić:
1.W 2008 roku media poinformowały o segregacji narodowościowej w polskich szkołach. W odpowiedzi na te doniesienia, Minister Edukacji Katarzyna Hall zadeklarowała likwidację klas romskich, MEN zapowiedział też, że rząd zajmie się likwidacją innej patologicznej praktyki - masowego kierowania romskich dzieci do szkół specjalnych, które często trafiają tam tylko ze względu na słabą znajomość języka polskiego. Z kolei Elżbieta Radziszewska, Sekretarz Stanu w Kancelarii Premiera odpowiedzialna za przeciwdziałanie dyskryminacji, zapowiedziała, że skończy z sytuacją, w której mali Romowie dostają do wypełnienia testy psychologiczne w języku polskim, którym nie zawsze dobrze władają. Zajmiemy się tym na najbliższym posiedzeniu zespołu ds. Romów w MSWiA i zlikwidujemy tę praktykę. Romskie dzieci będą dostawały inne testy. Takie, które pozwolą poznać prawdziwy obraz ich umiejętności mówiła dziennikarzom w sierpniu 2008 roku. Ponadto przeprowadzono kontrolę w szkole specjalnej w Nowym Sączu, która wykazała, że na 30 uczących się w niej romskich dzieci, tylko troje jest rzeczywiście opóźnionych w rozwoju. Kontrola ta potwierdziła, że bardzo często jedynym powodem umieszczania dzieci romskich w szkole specjalnej jest niewystarczająca znajomość języka polskiego. W związku z powyższym chcielibyśmy dowiedzieć się, co do tej pory zrobiono w kwestii testów dla dzieci romskich, ponieważ nie posiadamy żadnych informacji na ten temat. Dodatkowo, chcielibyśmy prosić o przekazanie nam wyników wspomnianej wyżej kontroli, gdyż tego typu badania powinny być rozpowszechniane w celu unikania i przeciwdziałania dyskryminacji w edukacji w przyszłości.
2.Asystenci romscy powinni stać się partnerami w procesie edukacji dzieci romskich, jednak należy zaznaczyć, że konieczne jest opracowanie programu podnoszenia kwalifikacji osób, pełniących tę funkcję. Niestety oni sami w przeszłości doświadczali praktyk dyskryminacyjnych, których teraz często ofiarami są ich podopieczni, dlatego też możliwość zwiększania kompetencji przez asystentów romskich jest niezwykle istotna w procesie kształcenia dzieci romskich.
3. Chciałbym także po raz kolejny podkreślić, co wyrażałem i artykułowałem wielokrotnie, że walka z dyskryminacją w szkołach nie będzie skuteczna, jeśli nie będą prowadzone działania, których adresatami będą dzieci nieromskiego pochodzenia, które należy oswajać z odmiennością i wielokulturowością, a tej kwestii poświęca się zbyt mało uwagi.
Pozostawiam podniesione wyżej kwestie Państwa rozwadze i dyskusji i wyrażam nadzieję, że dogłębna ich analiza rozpocznie nie tylko merytoryczny dyskurs, ale także przyczyni się do stworzenia skutecznej strategii działań, które pozwolą dzieciom romskim rozwijać się na równi ze swoimi rówieśnikami o innym pochodzeniu, poczuć się bezpiecznie i być akceptowanymi w szkole. Działań, których miernikiem będą przede wszystkim długoterminowe efekty, a nie zapowiadające je deklaracje.
Roman Kwiatkowski
Prezes Stowarzyszenia Romów w Polsce
