66 rocznica buntu więźniów tzw. Zigeunerlager
To jedno z najmniej znanych wydarzeń w historii KL Auschwitz-Birkenau. Decyzję o liwidacji „Zigeunerlager” przyspieszyła wizyta dowódcy SS Heinricha Himmlera w „obozie cygańskim”.
Kiedy przybył tam w lipcu 1943 roku, zobaczył przepełnione baraki mieszkalne, fatalne warunki higieniczne i baraki szpitalne przepełnione chorymi. Widział rozkładające sie ciała chorych na nomę i oddziały dla zakaźnie chorych. Po dokładnym obejrzeniu obozu, Himmler wydał rozkaz jego zlikwidowania.
Tadeusz Joachimowski, były polski więzień Auschwitz, który pełnił w obozie funkcję pisarza, wspominał, że 15 maja 1944 roku przyszedł do niego kierownik obozu cygańskiego Unterscharfuehrer SS Georg Bonigut i uprzedził, że Zigeunerlager ma być zlikwidowany.Bonigut polecił Joachimowskiemu uprzedzić zaufanych Romów. Nakazał też, by Cyganie nie opuszczali baraków obozów, gdy SS-mani rozpoczną akcję.
Akcję likwidacji obozu romskiego zaplanowano na 16 maja 1944 roku. Tego dnia wieczorem przed „Zigeunerlager” podjechały samochody, z których wysiadło kilkudziesięciu esesmanów uzbrojonych w karabiny maszynowe. Kilku z nich weszło do baraku mieszkalnego, chcąc wypędzić więźniów. Ostrzeżeni wcześniej więźniowie, uzbrojeni w noże, łopaty, łomy i kamienie, zabarykadowali się w barakach. Wśród esesmanów zapanowała konsternacja. Po pewnym czasie esesmani otaczający baraki wsiedli do samochodów i odjechali. Akcja została odwołana. Pierwsza próba likwidacji „obozu cygańskiego” w Birkenau nie udała się. Dlatego też esesmani postanowili przygotować się do następnej akcji likwidacyjnej „obozu cygańskiego”, przenosząc ponad tysiąc pięćset zdolnych do pracy mężczyzn i kobiet do KL Auschwitz I. Przebywali tam ponad dwa miesiące. 2 sierpnia 1944 roku przeniesiono ich z powrotem do „obozu cygańskiego”, a następnie wywieziono do KL Buchenwald i KL Ravensbrück.
Ostateczna likwidacja „Zigeunerlager” w KL Auschwitz-Birkenau nastąpiła w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 roku.
